Władimir Korolenko
![]() | |||
Imię i nazwisko | Władimir Gałaktionowicz Korolenko | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 27 lipca 1853 | ||
Data i miejsce śmierci | 25 grudnia 1921 | ||
Narodowość | rosyjska, ukraińska, polska | ||
Język | |||
Dziedzina sztuki | proza, publicystyka | ||
Muzeum artysty | Dom-muzeum Korolenki w Dżanchocie | ||
Ważne dzieła | |||
| |||
![]() | |||
|
Władimir Gałaktionowicz Korolenko (ros. Владимир Галактионович Короленко, ukr. Володимир Галактионович Короленко; ur. 3 lipca?/15 lipca 1853 w Żytomierzu, zm. 25 grudnia 1921 w Połtawie) – rosyjski pisarz ukraińsko-polskiego pochodzenia[1], dziennikarz, publicysta, działacz społeczny zwłaszcza w dziedzinie obrony prawa w czasach Rosji carskiej, jak i radzieckiej. Mistrz małych form literackich, popularyzator i tłumacz literatury polskiej[2].
Życiorys
Urodził się w 1853 roku w Żytomierzu, znajdującym się wówczas w granicach Imperium Rosyjskiego, na terenie guberni wołyńskiej. Ojciec, Gałaktion Korolenko, był Ukraińcem, sędzią powiatowym; matka była Polką, córką polskiego szlachcica[1].
Kształcił się w Petersburskim Instytucie Technologicznym, następnie w akademii rolniczej w Moskwie. Będąc jeszcze studentem podjął nielegalną działalność polityczną, za co zesłany został w roku 1879 na wschodnią Syberię. Najpierw w guberni wiackiej, a następnie na terenie Jakucji, m.in. przebywał we wsi Amga. Z zesłania wrócił w 1885 roku i osiadł w Niżnym Nowogrodzie[1].
Podczas rewolucji październikowej opowiadał się zarówno przeciw represjom czerwonego, jak i białego terroru[1]. Zmarł w grudniu 1921 roku w Połtawie, na terenie Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
Na podstawie jego opowiadań Leonid Gajdaj nakręcił w 1957 roku film Daleka droga. Planetoida 3835 została w 1977 roku nazwana jego imieniem.
Wybrana twórczość
- 1879 – Epizody iz żyzni iskatiela (ros. Эпизоды из жизни «искателя») – opowiadanie; debiut Korolenki
- 1885 – Staryj zwonar (ros. Старый звонарь)
- 1885 – W nocz pod Swietłyj prazdnik (ros. В ночь под Светлый праздник) – opowiadanie
- 1885 – Sen Makara (ros. Сон Макара) – opowiadanie
- 1885 – Sokolińczyk (ros. Соколинец) – opowiadanie
- 1885 – W durnom obszczerstwie (ros. В дурном обществе) – opowiadanie
- 1885 – Niewidomy muzyk lub Ślepy muzyk (ros. Слепой музыкант) – wydanie polskie w przekładzie Stanisława Miłkowskiego z 1900
- 1886 – Les szumit (ros. Лес шумит)
- 1886 – Oczerki i rasskazy (ros. Очерки и рассказы) – pierwsza książka Korolenki; zbiór opowiadań i szkiców literackich z okresu pobytu na Syberii
- 1886 – Pawłowskije oczerki (ros. Павловские очерки) – zbiór szkiców z wizyt Korolenki we wsi Pawłowo
- 1888 – S dwuch storon (ros. С двух сторон) – opowiadanie
- 1894 – Paradoks (ros. Парадокс) – szkic literacki; polskie tłumaczenie Julian Stawiński
- 1895 – Biez jazyka (ros. Без языка) – opowiadanie
- 1900 – Światełka (ros. Огоньки) – polskie tłumaczenie Julian Stawiński
- 1900 – Mgnowienije (ros. Мгновение) – szkic literacki
- 1900 – Mróz (ros. Мороз) – szkic literacki; polskie tłumaczenie Stefania Podhorska-Okołów
- 1907 – Tragedia soroczyńska (ros. Сорочинская трагедия) – cykl reportaży dotyczący buntu chłopskiego w Wielkich Soroczyńcach
Przypisy
- ISNI: 0000000080788838
- VIAF: 51830
- LCCN: n83058479
- GND: 118565532
- NDL: 00523369
- BnF: 12170470b
- SUDOC: 056616945
- NLA: 35280435
- NKC: jn19981001655
- DBNL: koro002
- RSL: 000081426
- BNE: XX913428
- NTA: 06982133X
- BIBSYS: 90169619
- CiNii: DA01015987
- Open Library: OL300804A, OL4333000A
- PLWABN: 9810595929505606
- NUKAT: n97013089
- J9U: 987007263855505171
- PTBNP: 52385
- LNB: 000038786
- NSK: 000091831
- CONOR: 21370467
- ΕΒΕ: 88975
- BLBNB: 000817891
- KRNLK: KAC200606165
- LIH: LNB:V*310402;=yh
- PWN: 3925866
- Britannica: biography/Vladimir-Korolenko, biography/Vladimir-Galaktionovich-Korolenko
- Universalis: vladimir-galaktionovitch-korolenko
- БРЭ: 2099001
- NE.se: vladimir-korolenko
- SNL: Vladimir_Korolenko
- VLE: vladimir-korolenko
- Catalana: 0035910
- DSDE: Vladimir_Korolenko
- Hrvatska enciklopedija: 33232