Ion Țiriac
![]() | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 9 maja 1939 | ||
Wzrost | 185 cm | ||
Gra | praworęczna | ||
Status profesjonalny | 1968 (od 1962 jako amator) | ||
Zakończenie kariery | 1979 | ||
Gra pojedyncza | |||
Wygrane turnieje | 2 | ||
Najwyżej w rankingu | 55 (3 czerwca 1974)[1] | ||
Australian Open | 2R (I 1977)[2] | ||
Roland Garros | QF (1968) | ||
Wimbledon | 4R (1967, 1972)[3] | ||
US Open | 3R (1973) | ||
Gra podwójna | |||
Wygrane turnieje | 22 | ||
Najwyżej w rankingu | 19 (9 kwietnia 1979)[1] | ||
Australian Open | 2R (I 1977)[2] | ||
Roland Garros | W (1970) | ||
Wimbledon | SF (1970)[3] | ||
US Open | SF (1972) | ||
|
Ion Ioan Țiriac (wym. [iˈon t͡siriˈak]; ur. 9 maja 1939 w Braszowie) – rumuński biznesmen i były tenisista oraz hokeista[4]. Jest również właścicielem turnieju Madrid Open[5][6][7] oraz honorowym obywatelem Braszowa[8].
17 grudnia 1971 wraz z Ilie Năstase został odznaczony orderem Ordinul Muncii I klasy[9].
W 2013 roku został wybrany do Międzynarodowej Tenisowej Galerii Sław[7][10][11][12].
Lata młodości
Ojciec Țiriaca zmarł, gdy Ion miał 9 lat[13]. W wieku 14 lat[14] przyszły tenisista pracował w fabryce[13]. Mieszkał na tej samej ulicy, co Günther Bosch, który jest trenerem tenisowym[13]. Țiriac jest absolwentem bukareszteńskiego AWF-u (rum. Academia Națională de Educație Fizică și Sport București)[15]. Jako junior został też mistrzem Rumunii w tenisie stołowym[16].
Kariera tenisowa
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Ion_Tiriac_-_1972_Tiriac_Smith_in_finala_Cupei_Davis01.jpg/220px-Ion_Tiriac_-_1972_Tiriac_Smith_in_finala_Cupei_Davis01.jpg)
Țiriac pochodzi z Transylwanii. Prawdopodobnie dlatego jego przydomek to „Hrabia Drakula”[17]. Nosił też przydomek „Braszowski Niedźwiedź”[18]. Zanim został tenisistą, uprawiał hokej, gdyż mieszkał niedaleko hali[19]. Grał w klubie Ṣtiinṭa Bukareszt[20]. W hokejowej reprezentacji Rumunii zadebiutował w wieku 16 lat[19]. Był członkiem hokejowej kadry narodowej w latach 1958-1964[21]. Jako hokeista wystąpił na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1964[20][22][23] i mistrzostwach świata[20][21]. Niedługo później wybrał tenis jako swój główny sport. Z rodakiem Ilie Năstase wygrał French Open 1970 w deblu[24]. W finale pokonali amerykańską parę Arthur Ashe/Charlie Pasarell 6:2, 6:4, 6:3[25][26]. Był to już drugi finał wielkoszlemowy rumuńskiego debla. Cztery lata wcześniej, także w Roland Garros, para Năstase/Țiriac przegrała z amerykańskim deblem Clark Graebner/Dennis Ralston 3:6, 3:6, 0:6[26]. W grze mieszanej Rumun osiągnął dwa finały mistrzostw Francji – w 1967 roku, kiedy razem z Ann Haydon-Jones ulegli Billie Jean King i Owenowi Davidsonowi 3:6, 1:6 oraz w 1979 roku, gdy wspólnie z partnerującą mu Virginią Ruzici nie sprostali Wendy Turnbull i Bobowi Hewittowi, przegrywając wynikiem 3:6, 6:2, 3:6[26].
Kariera trenerska
Po zakończeniu kariery Țiriac trenował m.in. Gorana Ivaniševicia[27][28], Marata Safina[27][29], Dinarę Safiną[27] czy Virginia Ruzici[27]. W latach 1985–1994[20][27] był także trenerem Borisa Beckera, który pod jego okiem wygrał pięć turniejów wielkoszlemowych[30]. W 1998 został prezesem Rumuńskiego Komitetu Olimpijskiego[31][32]. Był nim do 2004 roku[32][33].
Finały turniejów wielkoszlemowych
Gra podwójna (1–1)
Końcowy wynik | Nr | Data | Turniej | Nawierzchnia | Partner | Przeciwnicy | Wynik finału |
---|---|---|---|---|---|---|---|
Finalista | 1. | 1966 | Paryż | Ceglana | ![]() | ![]() ![]() | 3:6, 3:6, 0:6 |
Zwycięzca | 1. | 1970 | Paryż | Ceglana | ![]() | ![]() ![]() | 6:2, 6:4, 6:3 |
Gra mieszana (0–2)
Końcowy wynik | Nr | Data | Turniej | Nawierzchnia | Partnerka | Przeciwnicy | Wynik finału |
---|---|---|---|---|---|---|---|
Finalista | 1. | 1967 | Paryż | Ceglana | ![]() | ![]() ![]() | 3:6, 1:6 |
Finalista | 2. | 1979 | Paryż | Ceglana | ![]() | ![]() ![]() | 3:6, 6:2, 3:6 |
Kariera biznesowa
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Stamps_of_Romania%2C_2015-086.jpg/180px-Stamps_of_Romania%2C_2015-086.jpg)
Po zakończeniu kariery Țiriac został biznesmenem. W 1990 założył pierwszy prywatny bank w postkomunistycznej Rumunii, Banca Țiriac[34][35] (właśc. Banca Comercială Ion Tiriac SA[36]; od 2007 UniCredit Țiriac Bank). W 1994 założył firmę ubezpieczeniową Ion Țiriac Insurance[37], która w 2000 została włączona do grupy Allianz[38]. W 1997 założył własne linie lotnicze – „Ion Tiriac Air”[39][40]. Są to jedyne prywatne linie lotnicze w Rumunii[41]. W 1999 założył firmę leasingową Molesey Leasing Group SA, która w maju 2000 zmieniła nazwę na Tiriac Leasing SA[42]. Rumun jest także producentem kawioru[43] i właścicielem firmy Țiriac Auto obejmującej 65 biur sprzedaży samochodów na terenie Rumunii[44]. Posiada 15% udziałów w rumuńskim oddziale niemieckiej sieci supermarketów Metro[45].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/Stamps_of_Romania%2C_2015-085.jpg/180px-Stamps_of_Romania%2C_2015-085.jpg)
W 2005 był najbogatszym Rumunem[46]. W 2007 znalazł się na 840. miejscu listy najbogatszych ludzi świata magazynu „Forbes”[47] i został trzecim najbogatszym Rumunem[48], natomiast trzy lata później znalazł się na pierwszym miejscu rankingu 300 najbogatszych Rumunów[49] i 937. na liście „Forbesa”[50]. Jest najbogatszym nieaktywnym sportowcem na świecie[51][52][53]. Był koordynatorem budowy kompleksu sportowego w Bukareszcie, który został otwarty w 2012 roku i otrzymał jego imię[54].
Ion Țiriac posiada ogromną kolekcję samochodów (Tiriac Collection), publicznie dostępną w obiekcie na przedmieściach Bukaresztu[55][56][57]. Zajął 77. miejsce na opublikowanej w 2006 roku liście najwybitniejszych Rumunów[58][59].
Życie prywatne
Țiriac w latach 1963-1965 był żonaty z piłkarką ręczną Eriką Braedt[60]. Z dziennikarką Sophie Ayad ma dwoje dzieci – Karima i Ioanę[61]. Ma też syna Alexandra Iona z modelką Mikette von Issenberg[61][62]. Uważa, że jest ojcem 33 dzieci, mimo iż jego ojcostwo zostało oficjalnie potwierdzone jedynie w trzech przypadkach[63].
Upamiętnienie
W październiku 2015 wydano serię znaczków pocztowych upamiętniających Țiriaca[64][65].
Przypisy
- ↑ a b Profil na stronie ATP. atpworldtour.com. [dostęp 2013-05-24]. (ang.).
- ↑ a b Results Archive – Ion Tiriac. australianopen.com. [dostęp 2013-08-02]. (ang.).
- ↑ a b Players Archive – Ion Tiriac. wimbledon.com. [dostęp 2013-08-02]. (ang.).
- ↑ #937 Ion Tiriac. [w:] The World's Billionaires [on-line]. forbes.com, 2010-10-03. [dostęp 2013-08-09]. (ang.).
- ↑ Cristopher Clarey: Spain at Last Brings the World to Its Clay. nytimes.com, 2009-05-09. [dostęp 2015-02-20]. (ang.).
- ↑ Stephen Kelly: Madrid Masters goes bling. tennisworldusa.org, 2011-04-08. [dostęp 2013-08-09]. (ang.).
- ↑ a b Andrei Militaru: Ion Ţiriac, printre cei mai buni tenismeni ai lumii. Lista românilor din Hall of Fame-ul mondial. adevalur.ro, 2013-02-01. [dostęp 2013-08-18]. (rum.).
- ↑ Cetăţeni de onoare ai municipiului Braşov 1992 – 2015. brasovcity.ro. s. 7. [dostęp 2015-10-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-23)]. (rum.).
- ↑ Decretul nr. 466/1971 privind conferirea Ordinului Muncii clasa I maeştrilor emeriţi ai sportului Ilie Năstase şi Ion Ţiriac. lege5.ro, 1971-12-24. [dostęp 2013-11-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-06)]. (rum.).
- ↑ Hingis elected to International Tennis Hall of Fame. itftennis.com, 2013-03-04. [dostęp 2013-08-09]. (ang.).
- ↑ Serban Georgescu: Ion Tiriac in the International Tennis Hall of Fame. nineoclock.ro, 2013-03-05. [dostęp 2013-08-02]. (ang.).
- ↑ Drysdale, Pasarell, Tiriac inducted into Hall of Fame. atpworldtour.com, 2013-07-13. [dostęp 2013-08-02]. (ang.).
- ↑ a b c Manager feiert 70. Geburtstag: Ion Tiriac: Beckers Geldbeschaffer. rp-online.de, 2009-05-09. [dostęp 2013-08-17]. (niem.).
- ↑ Ţiriac, în presa spaniolă: "Duc o viaţă de vagabond, de Ţigan". adevarul.ro, 2011-03-09. [dostęp 2013-08-18]. (rum.).
- ↑ TRECUT, PREZENT ȘI VIITOR. [w:] PREZENTAREA FACULTĂŢII [on-line]. unefs.ro. [dostęp 2013-11-03]. (rum.).
- ↑ Chuligan na korcie, "król życia" w Rumunii. To nie Jordan jest najbogatszym eks-sportowcem. tvn24.pl, 2015-09-24. [dostęp 2016-07-04]. (pol.).
- ↑ Scoop Malinowski: Biofile with Ion Tiriac. thebiofile.com, 2010-05-13. [dostęp 2013-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-04)]. (ang.).
- ↑ Stone 1985 ↓, s. 40.
- ↑ a b Stone 1985 ↓, s. 42.
- ↑ a b c d Ion Tiriac. credit-suisse.com. [dostęp 2013-11-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)]. (ang.).
- ↑ a b Larisa Ionescu: Istoria de succes a lui Ion Tiriac, povestita de el insusi. 9am.ro, 2007-04-23. [dostęp 2013-11-03]. (rum.).
- ↑ Ion Ţiriac. Sports-Reference.com. [dostęp 2013-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-10-05)]. (ang.).
- ↑ Ion Tiriac – Sporting Career. credit-suisse.com, 2012-11. [dostęp 2013-08-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)]. (ang.).
- ↑ Past Winners 1891 – 2013. [w:] History [on-line]. rolandgarros.com, czerwiec 2013. [dostęp 2013-08-09]. (ang.).
- ↑ Alexandru Catalan: Ţiriac şi Năstase, premiaţi cu câte 100 de dolari pentru câştigarea Roland Garros în 1970. forbes.ro, 2013-04-09. [dostęp 2013-08-09]. (rum.).
- ↑ a b c Tiriac, Ion. grandslamhistory.com. [dostęp 2013-08-02]. (ang. • ros.).
- ↑ a b c d e About us – Who is Ion Tiriac. tiriacholdings.ro. [dostęp 2013-08-02]. (ang.).
- ↑ Marina Constantinoiu: Capitalistul socialist: Ion Tiriac. jurnalul.ro, 2004-07-26. [dostęp 2013-08-18]. (rum.).
- ↑ S.L. Price: Marat Safin will be missed when he retires from tennis. sportsillustrated.cnn.com, 2009-09-02. [dostęp 2013-08-09]. (ang.).
- ↑ Irina Popescu: Romania's famous tennis player Ion Tiriac included in the International Tennis Hall of Fame. romania-insider.com, 2013-07-15. [dostęp 2013-08-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-18)]. (ang.).
- ↑ 59-летний Ион Цириак был вчера избран президентом Олимпийского комитета Румынии. sport-express.ru, 1998-05-12. [dostęp 2013-08-02]. (ros.).
- ↑ a b Fosti Presedinti. cosr.ro. [dostęp 2013-11-03]. (rum.).
- ↑ About us – Awards and honors. tiriacholdings.ro. [dostęp 2013-08-02]. (ang.).
- ↑ Mallows 2008 ↓, s. 106.
- ↑ Ион Тириак. peoples.ru. [dostęp 2013-08-02]. (ros.).
- ↑ Thompson 2013 ↓, s. 527.
- ↑ Cum am inceput. [w:] Despre Allianz-Tiriac [on-line]. allianztiriac.ro. [dostęp 2013-11-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-01)]. (rum.).
- ↑ Allianz Romania. allianz.com. [dostęp 2013-11-03]. (ang.).
- ↑ About us – Tiriac Air. tiriacair.ro. [dostęp 2013-08-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-06-10)]. (ang. • rum.).
- ↑ Ion Tiriac Air. aviation-safety.net. [dostęp 2013-08-02]. (ang.).
- ↑ Company. tiriacair.ro. [dostęp 2013-08-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-09)]. (ang. • rum.).
- ↑ History/Istoric. tiriacleasing.ro. [dostęp 2013-11-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-17)]. (ang. • rum.).
- ↑ Andrzej Rybak: Montagsporträt: Ion Tiriac – König der Karpaten. ftd.de, 2007-01-07. [dostęp 2013-11-03]. (niem.).
- ↑ Despre companie. tiriacauto.ro. [dostęp 2013-11-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-25)]. (rum.).
- ↑ Metro Cash&Carry România S.R.L. zf.ro, 2012-09-04. [dostęp 2013-11-03]. (rum.).
- ↑ Бывший теннисист Ион Цириак – самый богатый человек Румынии. sport-express.ru, 2005-11-16. [dostęp 2013-08-02]. (ros.).
- ↑ #840 Ion Tiriac. forbes.com, 2007-10-07. [dostęp 2013-08-02]. (ang.).
- ↑ Liviu Iancu: Patriciu, Becali şi Ţiriac, pe primele locuri în Top 300 Capital. mediafax.ro, 2007-11-27. [dostęp 2013-11-03]. (rum.).
- ↑ TOP 300 Capital declares Ion Tiriac the richest man in Romania followed by businessmen Dinu Patriciu and Ioan Niculae. HotNews.ro, 2010-10-18. [dostęp 2013-08-09]. (ang.).
- ↑ Ion Tiriac. forbes.com. [dostęp 2013-08-02]. (ang.).
- ↑ Ion Tiriac, cel mai bogat fost sportiv din lume – Averea sa, de doua ori mai mare decat a lui Michael Jordan. hotnews.ro, 2014-12-10. [dostęp 2015-02-17]. (rum.).
- ↑ Andrei Mazurchievici: Ion Ţiriac, cel mai bogat fost sportiv din lume. Averea sa, de două ori mai mare decât a lui Michael Jordan. mediafax.ro, 2014-12-10. [dostęp 2015-02-17]. (rum.).
- ↑ Former Romanian tennis player Ion Tiriac, richest former athlete in the world. romania-insider.com, 2014-12-11. [dostęp 2015-02-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-17)]. (ang.).
- ↑ Complexul Sportiv Ion Tiriac, un vis devenit realitate. complexsportiv.ro. [dostęp 2015-10-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-08)]. (rum.).
- ↑ Kolekcja aut Iona Tiriaca. „Auto Świat”. 37/2017 (1138), s. 46-49, 2017-09-11. ISSN 1234-0294. (pol.).
- ↑ Tiriac Collection. tiriacimobiliare.ro. [dostęp 2018-02-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-16)]. (rum.).
- ↑ Romanian investor Ion Tiriac’s rare car collection re-opens after expansion: more cars on display, including a LaFerrari. romania-insider.com, 2015-04-30. [dostęp 2018-02-14]. (ang.).
- ↑ TOP 100. mariromani.ro. [dostęp 2018-02-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-29)]. (rum.).
- ↑ Domnitorii domina topul celor mai mari 10 romani. hotnews.ro, 2006-07-08. [dostęp 2019-05-28]. (rum.).
- ↑ Sergiu Nicolaescu: "Da, am cunoscut-o pe Erika". libertatea.ro, 2009-02-28. [dostęp 2013-11-03]. (rum.).
- ↑ a b Ce fac copiii lui Ţiriac? Ioana scrie la ziarul şcolii, iar Karim agaţă fete pe Internet. libertatea.ro, 2009-12-13. [dostęp 2013-11-03]. (rum.).
- ↑ Maureen Dowd: AT WIMBLEDON WITH: Ion Tiriac; Tennis's Grandest Bad Boy. nytimes.com, 1993-06-24. [dostęp 2013-11-03]. (ang.).
- ↑ Ion Ţiriac, dezvăluire şoc: "Am 33 de copii". Ce face cu averea. realitatea.net, 2014-05-23. [dostęp 2014-08-21]. (rum.).
- ↑ Romfilatelia dedică o serie de timbre lui Ion Țiriac. amosnews.ro, 2015-10-14. [dostęp 2016-07-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-06)]. (rum.).
- ↑ Emisiune filatelică dedicată tensimenului braşovean Ion Ţiriac. bzb.ro, 2015-10-15. [dostęp 2016-07-04]. (rum.).
Bibliografia
- Profil na stronie ATP [online], Association of Tennis Professionals [dostęp 2014-04-18] (ang.).
- Profil na stronie ITF [online], International Tennis Federation [dostęp 2014-04-18] (ang.).
- Profil na stronie Pucharu Davisa [online], Davis Cup [dostęp 2014-04-18] (ang.).
- Michael Stone. Becker's Best Weapon. „New York Magazine”, s. 40-44, 1985-09-02. OCLC 48616033. (ang.).
- Wayne C. Thompson: Nordic, Central, & Southeastern Europe 2013. Lanham: Stryker-Post Publications, 2013, seria: World today series. ISBN 1-4758-0488-1. OCLC 847542144. (ang.).
- Lucy Mallows: Transylvania. Chalfont St Peter: Bradt Travel Guides, 2008. ISBN 978-1-84162-230-9. OCLC 213838666. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Ion Tiriac. tennisfame.com. [dostęp 2013-11-21]. (ang.).
- Ion Țiriac w bazie IMDb (ang.)
- Ion Țiriac w bazie Filmweb
- Andrzej Rybak: Was macht eigentlich...: ...Ion Tiriac?. stern.de, 2007-04-28. [dostęp 2013-11-03]. (niem.).
- Oficjalna strona Tiriac Collection (rum. • ang.)
Literatura dodatkowa
- Angela Gaudioso. Der Kommissar. „SPIN”, s. 38-40, 68, 1986-01. ISSN 0886-3032. OCLC 12872607. (ang.).
- p
- d
- e
1901–1910 | |
---|---|
1911–1920 | |
1921–1930 | |
1931–1939 | |
1940–1950 | |
1951–1960 | |
1961–1970 | |
1971–1980 | |
1981–1990 | |
1991–2000 |
- Olympedia: 98280