Zaroślak rdzawoczelny
Atlapetes pallidinucha[1] | |||
(Boissonneau, 1840) | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj | Atlapetes | ||
Gatunek | zaroślak rdzawoczelny | ||
Synonimy | |||
| |||
podgatunek | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() | |||
| |||
|
Zaroślak rdzawoczelny[3][4] (Atlapetes pallidinucha) – gatunek małego ptaka z rodziny pasówek (Passerellidae). Zamieszkuje północno-zachodnią część Ameryki Południowej. Jest uznawany za gatunek najmniejszej troski[2][5][6].
Systematyka
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał Auguste Boissonneau, nadając mu nazwę Tanagra (Arremon) pallidinucha. Opis ukazał się w 1840 roku w czasopiśmie „Revue zoologique”. Jako miejsce typowe autor wskazał Santa Fe de Bogota, Kolumbia[7][8]. Wyróżnia się dwa podgatunki[5][9][10]:
- A. p. pallidinucha (Boissonneau, 1840),
- A. p. papallactae Hellmayr, 1913.
Etymologia
- Atlapetes: połączenie słowa Atlas z gr. πετης petēs – „lotnik”, πετομαι petomai – „latać”[11].
- pallidinucha: łac. pallidus – „blady, wybladły”[12].
Morfologia
Nieduży ptak ze średniej wielkości krótkim, szpiczastym, grubym u nasady, czarnym dziobem. Szczęka i żuchwa są lekko zakrzywione. Tęczówki w kolorze ciemnego kasztana. Nogi szaroróżowe. Podgatunek nominatywny ma szeroki bladocynamonowy pas od nasady dzioba, poprzez górną część głowy, który przechodząc na jej tył i kark staje się biały. Czarne boki głowy wyraźnie z nim kontrastują, podobnie jak z jasnożółtym podbródkiem i gardłem. Pierś i brzuch jasnożółte, boki i kuper przechodzą od oliwkowego do szarego. Górna część ciała ciemnoszara, skrzydła i ogon czarniawe. Podgatunek A. p. papallactae ma jasnocynamonowy lub jasnożółty pas na szczycie głowy oraz mniej żółty spód ciała. Brak dymorfizmu płciowego. Długość ciała z ogonem 18 cm; masa ciała 21,4–40,2g[5][10].
Zasięg występowania
Zaroślak rdzawoczelny występuje w:
- A. p. pallidinucha – południowo-zachodniej Wenezueli (stan Táchira) i we wschodnich Andach w Kolumbii (departamenty od Norte de Santander na południe do Cundinamarca),
- A. p. papallactae – środkowych Andach kolumbijskich (na południe od departamentu Antioquia) i na wschodnich stokach Andów w Ekwadorze na południe do skrajnie północnych rejonów Peru (Cajamarca i Piura).
Jest gatunkiem osiadłym[5][10]. Jego zasięg występowania według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje 334 tys. km²[13].
Ekologia
Głównym habitatem zaroślaka rdzawoczelnego są dolne partie podzwrotnikowego lasu wilgotnego, zarośla i krzewy często o wtórnym wzroście. Występuje także w lasach strefy umiarkowanej, gdzie preferuje bambusy. Występuje na wysokościach od 2800 do 3600 m n.p.m., sporadycznie niżej do 2000 m n.p.m.[5]
Zjada głównie jagody z rodzajów Miconia i wrzosowate. W treści żołądkowej znaleziono także nasiona oraz owady. Żeruje na ziemi lub bezpośrednio nad nią, w poszyciu leśnym i krzakach. Żeruje w parach lub w grupach rodzinnych. Spotykany jest także w stadach mieszanych[5].
Rozmnażanie
Niewiele wiadomo o rozmnażaniu. W Kolumbii ptaki w stanie lęgowym obserwowano w okresie luty–wrzesień we wschodnich i środkowych Andach, a pisklęta w marcu i czerwcu. W Ekwadorze podloty widziano w listopadzie. Opisano także pojedyncze gniazdo znalezione w północno-wschodniej części Bogoty w Kolumbii. Miało formę masywnej miseczki o wymiarach: średnica zew. 12 cm, średnica wew. 6,5 cm, wysokość 10 cm, głębokość 6 cm. Było umieszczone w gęstych trawach 40 cm nad ziemią. Wsparte na kilku wysokich trawach i jednej łodydze bambusa. W gnieździe znaleziono pojedyncze jajo o wymiarach 25 x 16,9 mm i masie 3,45 g. Jajo miało blady zielononiebieski kolor, nakrapiane było dosyć licznymi brązowo-orchowymi i ciemnoliliowymi plamkami o większym zagęszczeniu przy szerszym końcu[5][14].
Status
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN zaroślak rdzawoczelny klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność populacji nie jest określona, zaś jej trend oceniany jest jako stabilny z powodu braku zagrożeń dla ich naturalnego habitatu[13]. Gatunek opisywany jest jako dość pospolity lub pospolity, częściej spotykany powyżej 3000 m n.p.m.[5]
Przypisy
- ↑ Atlapetes pallidinucha, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b Atlapetes pallidinucha, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 378, 1999.
- ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: PASSERELLIDAE Cabanis & Heine, 1850-51 – PASÓWKI – NEW WORLD SPARROWS AND ALLIES (Wersja: 2022-05-16). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2022-09-04].
- ↑ a b c d e f g h Alvaro Jaramillo: Pale-naped Brushfinch Atlapetes pallidinucha, version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2022-09-04]. (ang.).
- ↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 6 [online], grudzień 2021 [dostęp 2022-08-05] .
- ↑ Denis Lepage: Pale-naped Brush-Finch Atlapetes pallidinucha (Boissonneau, 1840). Avibase. [dostęp 2022-09-04]. (ang.).
- ↑ M.M. Boissonnau M.M., Oiseaux nouveaux de Santa-Fé de Bogota, „Revue zoologique”, Paryż: Société cuvierienne, 1840, s. 66 (fr.).
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): New World sparrows, bush tanagers. IOC World Bird List (v12.2). [dostęp 2022-09-04]. (ang.).
- ↑ a b c Handbook of the Birds of the World. Josep del Hoyo, Andrew Elliott & David Christie (red.). T. 16: Tanagers to New World Blackbirds. Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 584–585. ISBN 978-84-96553-78-1. (ang.).
- ↑ Atlapetes, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-09-04] (ang.).
- ↑ pallidinucha, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-09-04] (ang.).
- ↑ a b Pale-naped Brush-finch Atlapetes pallidinucha, Data table and detailed info. BirdLife International, 2022. [dostęp 2022-09-04]. (ang.).
- ↑ PerazaP. C. PerazaP., First Record of Nest and Eggs of the Pale-naped Brush Finch (Atlapetes pallidinucha), „The Wilson Journal of Ornithology”, 121 (2), Société cuvierienne, 2009, s. 159–163 (ang.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Nagrania głosów. [w:] xeno-canto [on-line].
- SNL: bleknakkekjerrspurv