Strojnogłowik białogardły
Arremon brunneinucha[1] | |||
Lafresnaye, 1839 | |||
![]() Podgatunek A. b. elsae | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj | Arremon | ||
Gatunek | strojnogłowik białogardły | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() | |||
| |||
|
Strojnogłowik białogardły[4] (Arremon brunneinucha) – gatunek małego ptaka z rodziny pasówek (Passerellidae). Opisany po raz pierwszy w 1839. Występuje w lasach od Meksyku na południe poprzez Amerykę Centralną i Andy do Wenezueli i Peru. Jest gatunkiem najmniejszej troski.
Systematyka
Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał Frédéric de Lafresnaye pod nazwą Embernagra brunnei-nucha. Opis ukazał się w 1839 roku w Revue Zoologique, par la Société Cuvierienne. Jako miejsce typowe autor wskazał Meksyk[5]; w 1954 roku Parkes uściślił, że chodziło o Jalapa w stanie Veracruz[2]. Gatunek ten bywał umieszczany w rodzajach Buarremon lub Atlapetes, obecnie zalicza się go do Arremon[6]. Wyróżnia się dziewięć podgatunków[7][8][9]:
- A. b. alleni (Parker, 1954)
- A. b. allinornatus (Phelps,WH & Phelps,WH Jr, 1949)
- A. b. apertus (Wetmore, 1942) – strojnogłowik kraterowy[4]
- A. b. brunneinucha (Lafresnaye, 1839) – strojnogłowik białogardły[4]
- A. b. elsae (Parkes, 1954)
- A. b. frontalis Tschudi 1844
- A. b. inornatus (Sclater,PL & Salvin, 1879)
- A. b. macrourus (Parkes, 1954)
- A. b. suttoni (Parkes, 1954).
Proponowano wydzielenie strojnogłowika kraterowego (A. b. apertus) do osobnego gatunku, ale propozycja ta nie przyjęła się[6]. Opisano też podgatunki kuehnerii i nigrilatera, ale zostały one zsynonimizowane z A. b. suttoni[6][8].
Etymologia
- Arremon: gr. αρρημων arrhēmōn, αρρημονος arrhēmonos „cichy, bez mowy”, od negatywnego przedrostka α- a-; ῥημων rhēmōn, ῥημονος rhēmonos „mówca”, od ερω erō „będę mówić”, od λεγω legō „mówić”[10].
- brunneinucha: łac. brunneus – brązowy; łac. nuchus – kark, szyja[11].
Morfologia
Nieduży ptak ze średniej wielkości, czarnym dziobem. Tęczówki od ciemnobrązowych do czerwonobrązowych. Nogi matowo czarnobrązowe. Podgatunek nominatywny ma szeroką czarną maskę od nasady dzioba i czoła, poprzez okolice oczu, uszy do boku szyi, na której pomiędzy okiem a czołem występuje maleńka biała plamka. Powyżej maski kasztanowa korona przechodząca w słabo zaznaczony żółto-brązowy pasek brwiowy. Głowa kontrastuje z białym podbródkiem, gardłem i podgardlem ograniczonym od dołu wąskim czarnym paskiem piersiowym. Górne części ciała oliwkowozielone, skrzydła i ogon oliwkowe. Brzuch szarawy, boki ciemniejsze. Nie występuje dymorfizm płciowy. Młode osobniki są ciemniej ubarwione. Korona na głowie ciemnobrązowa, górne części ciała ciemnozielonobrązowe, gardło i pierś czarnooliwkowe. Podgatunek A. b. alleni ma czarny pasek piersiowy, ale brak paska brwiowego. A. b. allinornatus ma białą pierś bez opaski piersiowej, krótszy dziób, ale dłuższy ogon i skrzydła. A. b. elsae jest taki jak podgatunek nominatywny, ale z ciemniejszą koroną i krótkim paskiem na czole, a żółto-brązowy pasek brwiowy jest silnie zredukowany lub nie występuje. A. b. frontalis ma nieco dłuższy i grubszy dziób, trzy plamki na czole i zmienny pasek piersiowy. A. b. inornatus ma nieregularne czarne plamy na boku piersi, brak opaski. A. b. macrourus jest podobny do podgatunku nominatywnego, ale jest nieco większy, ma dłuższy ogon i bielszy brzuch. A. b. suttoni ma brązową czapeczkę, która schodzi poniżej karku i ma wyraźniejszy żółty pasek brwiowy[6][12]. Długość ciała z ogonem 16,3–19,5 cm, masa ciała 32–47 g[6].
Zasięg występowania
Strojnogłowik białogardły jest gatunkiem osiadłym. Jego zasięg występowania według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje 6,9 mln km²[13]. Poszczególne podgatunki zamieszkują[6]:
- A. b. alleni – Honduras, północny Salwador i zachodnią Nikaraguę,
- A. b. allinornatus – pasma górskie Sierra de San Luis (Falcón) i Sierra de Aroa (Yaracuy) w północno-zachodniej Wenezueli
- A. b. apertus – Sierra de los Tuxtlas w Meksyku, w południowo-wschodniej części stanu Veracruz,
- A. b. brunneinucha – wschodni Meksyk od San Luis Potosí i Veracruz na południe do północno-wschodniej części stanu Oaxaca,
- A. b. elsae – Kostarykę oraz zachodnią i środkową Panamę,
- A. b. frontalis – skrajnie wschodnią część Panamy, Kolumbię, zachodnią i północną Wenezuelę (oprócz Falcón i Yaracuy), Ekwador (oprócz zachodnich stoków Andów od południowo-zachodniej części prowincji Chimborazo na południe do północno-zachodniej części prowincji Azua) oraz Peru,
- A. b. inornatus – południowo-środkowy Ekwador od południowo-zachodniej Chimborazo na południe do północno-zachodniej Azua (okolice rzek Chimbo i Chanchán),
- A. b. macrourus – południowy Meksyk i południowo-zachodnią Gwatemalę,
- A. b. suttoni – południowy Meksyk od Guerrero na wschód do środkowej części stanu Oaxaca.
Ekologia
Głównym habitatem strojnogłowika białogardłego jest podszyt tropikalnych wilgotnych lasów nizinnych i lasów górskich na wysokościach od 400 m n.p.m. do 3500 m n.p.m., w Panamie zazwyczaj powyżej 900 m n.p.m., spotykany jest również w gęstym runie lasów wtórnego wzrostu. W Kostaryce występuje w lasach z epifitami. W Gwatemali w lasach strefy umiarkowanej z dębami i innymi drzewami liściastymi z domieszką sosen[6]. Informacje o diecie tego gatunku są skąpe. Żeruje głównie na powierzchni gruntu lub w jego pobliżu. Dieta składa się z różnych owadów i nasion. Niekiedy gatunek ten podąża za przemieszczającymi się stadami mrówek koczujących. Występuje zazwyczaj pojedynczo lub w parach[6]. Długość pokolenia jest określana na 3,4 lat[13].
Rozmnażanie
Niewiele jest danych o rozmnażaniu tego gatunku. Sezon lęgowy na różnych obszarach występowania trwa w różnych okresach, najwcześniej zaczyna się od połowy maja i trwa najdłużej do sierpnia. Gniazdo w formie otwartej filiżanki, dosyć duże, zbudowane jest z gałązek i suchych liści, wyłożone korzonkami i włosiem. Umieszczane jest nad ziemią, nie wyżej niż 2 m, na krzakach lub gęstych drzewach. W lęgu dwa jaja, czasem tylko jedno, jednolicie białe. Czas inkubacji to 14 dni, jaja wysiadywane są tylko przez samicę. Pisklęta opuszczają gniazdo po 13 dniach od wyklucia[6].
Status
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN strojnogłowik białogardły jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). W 2019 roku organizacja Partners in Flight szacowała, że liczebność populacji mieści się w przedziale 500 000 – 4 999 999 dorosłych osobników; trend liczebności populacji oceniła jako umiarkowanie spadkowy[13].
Przypisy
- ↑ a b c d Arremon brunneinucha, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b Denis Lepage: Chestnut-capped Brush-Finch Arremon brunneinucha (de Lafresnaye, NFAA 1839). Avibase. [dostęp 2022-11-05]. (ang.).
- ↑ Arremon brunneinucha, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M.P.M.& M. Kuziemko P. Mielczarek & M.P.M.& M., Rodzina: Passerellidae Cabanis & Heine, 1850-51 – pasówki – New World Sparrows and allies (Wersja: 2022-05-16), [w:] Kompletna lista ptaków świata [online], Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego [dostęp 2022-11-05] .
- ↑ F. de LaF.L. Fresnaye F. de LaF.L., Quelques oiseaux nouveaux de la collection de M. Charles Brelay, à Bordeaux, „Revue Zoologique, par la Société Cuvierienne”, Paryż: Société Cuvierienne, 1839, s. 97 (fr.).
- ↑ a b c d e f g h i James D. Rising: Chestnut-capped Brushfinch Arremon brunneinucha, version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2022-11-05]. (ang.).
- ↑ Alan P. Peterson: PASSERIFORMES, PASSERELLIDAE Barker 2013, New World Sparrows. Zoonomen Nomenclatural data, 2022. [dostęp 2022-11-05]. (ang.).
- ↑ a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v12.2). [dostęp 2022-11-05]. (ang.).
- ↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 6b [online], lipiec 2022 [dostęp 2022-11-05] .
- ↑ Arremon, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-10-22] (ang.).
- ↑ brunneinucha, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-11-05] (ang.).
- ↑ Handbook of the Birds of the World. Josep del Hoyo, Andrew Elliott & David Christie (red.). T. 16: Tanagers to New World Blackbirds. Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 577. ISBN 978-84-96553-78-1. (ang.).
- ↑ a b c Chestnut-capped Brush-finch Arremon brunneinucha, Data table and detailed info. BirdLife International, 2022. [dostęp 2022-11-05]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Nagrania głosów. [w:] xeno-canto [on-line].
- SNL: brunissekjerrspurv