Proiphys
![]() Proiphys amboinensis | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | liliopodobne (≡ jednoliścienne) | ||
Rząd | szparagowce | ||
Rodzina | amarylkowate | ||
Rodzaj | Proiphys | ||
Nazwa systematyczna | |||
Proiphys Herbert Appendix: 42 (1821)[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
P. amboinensis (L.) Herb.[4] | |||
Synonimy | |||
| |||
| |||
|
Proiphys Herb. – rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych, obejmujący pięć gatunków, występujących w Azji Południowo-Wschodniej, Melanezji i Australii[3]. Gatunek Proiphys amboinensis został introdukowany, poza obszarem naturalnego występowania, na Cejlon[3]. Rośliny powszechnie rosną w koloniach, a ich wzrost i kwitnienie ściśle związane są z porą deszczową. W porze suchej przechodzą spoczynek[5].
Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów προη (proi – wczesny, wcześniejszy) i φιο (phio – wydać na świat), w nawiązaniu do sposobu wydawania nasion[6].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Proiphys_amboinensis_Blanco2.406-cropped.jpg/220px-Proiphys_amboinensis_Blanco2.406-cropped.jpg)
- Pokrój
- Wieloletnie rośliny zielne[5].
- Pęd
- Niemal kulista cebula chroniona łuskami zewnętrznymi[5].
- Liście
- Liście odziomkowe, wyrastające na długich ogonkach przeważnie po przekwitnięciu rośliny[6], szerokojajowate, jajowate lub eliptyczne[5].
- Kwiaty
- Zebrane od 5 do 30 w baldach, wyrastający na głąbiku. Kwiatostany wsparte są 2-4 jajowatymi podsadkami. Okwiat lejkowaty, promienisty, biały, sześciolistkowy. Listki okwiatu eliptyczne do jajowatych, połączone u nasady, wyżej rozchylone. Sześć pręcików o nitkach w dolnej części rozszerzone i tworzące strukturę przypominającą przykoronek. Zalążnia dolna, kulista, jedno- lub trójkomorowa, zawierająca dwa zalążki w każdej komorze[5].
- Owoce
- Niemal kuliste torebki, jedno- lub trójnasienne, pękające nieregularnie w miarę wzrostu "nasion". "Nasionami" są duże, kuliste gładkie, zielone, bulwki utworzone przez zastąpienie zarodka pędem przybyszowym z wykształconymi korzeniami oraz zgrubieniem powłoki zalążka. Nie wiadomo, czy u roślin zachodzi również normalny rozwój nasion[6].
Systematyka
- Pozycja systematyczna
- Rodzaj z plemienia Calostemmateae, podrodziny amarylkowych Amaryllidoideae z rodziny amarylkowatych Amaryllidaceae[7].
- Wykaz gatunków[3]
- Proiphys alba (R.Br.) Mabb.
- Proiphys amboinensis (L.) Herb.
- Proiphys cunninghamii (Aiton ex Lindl.) Mabb.
- Proiphys infundibularis D.L.Jones & Dowe
- Proiphys kimberleyensis M.D.Barrett & R.L.Barrett
Zastosowanie
Uprawiane jako rośliny ozdobne[5].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-18] (ang.).
- ↑ a b c d e Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2021-02-18]. (ang.).
- ↑ Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2021-02-18]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Jones D.L. i Dowe J.L.. Proiphys infundibularis (Amaryllidaceae), a new species from the Townsville region of Queensland. „Austrobaileya”. 6 (1), s. 121-126, 2001.
- ↑ a b c I.R.H. Telford: Flora of Australia Online. ABRS. [dostęp 2021-02-21].
- ↑ USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2021-02-18]. (ang.).