Park Narodowy Botniku Północnego
![]() Zamarznięta zatoka w pobliżu miasta Kemi | |
park narodowy | |
Państwo |
|
---|---|
Położenie | Botnik Północny, |
Data utworzenia | 1991 |
Powierzchnia | 158,85 km² |
Odwiedzający | 9600 (2016)[1] |
Położenie na mapie Finlandii ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Park Narodowy Botniku Północnego[2] (fiń. Perämeren kansallispuisto, szw. Bottenvikens nationalpark) – fiński park narodowy w północnej części zatoki Botnik Północny, stanowiącej najbardziej na północ wysuniętą część Morza Bałtyckiego[3]. Został utworzony w 1991 roku[4]. Zajmuje powierzchnię 158,85 km², z czego 156,8 km² to obszary wodne, a 2,05 km² wyspy[5]. Obszar parku przylega do granicy morskiej ze Szwecją[3]. Zarządcą Parku Narodowego Botniku Północnego, podobnie jak wszystkich pozostałych fińskich parków narodowych, jest przedsiębiorstwo Metsähallitus[5].
Do parku narodowego należy około 30 wysp i raf w archipelagu na zatoce w pobliżu miast Kemi i Tornio. Brzegi wysp są zazwyczaj skaliste, a wody w tym rejonie płytkie, na większości akwenu głębokości nie przekraczają 10 m. Na północnym brzegu wyspy Vähä-Huituri znajdują się naturalne piaszczyste plaże. Z kolei na wyspie Pensaskari powstało małe jezioro, które zostało odcięte od morza. Starsze wyspy są pokryte lasami[4].
Do wysp można dotrzeć jedynie za pomocą łodzi, a zimą – po lodzie, ale tylko od strony Tornio (czyli od zachodu), ze względu na istnienie głębokowodnego żeglownego kanału pomiędzy Kemi i Tornio, w którym pokrywa lodowa jest usuwana[3].
Historia
Podczas ostatniej epoki lodowcowej lądolód swoim ciężarem spowodował w tym rejonie kilkusetmetrowe obniżenie się skorupy ziemskiej. Do dziś zalane wodami Zatoki Botnickiej dno tej depresji unosi się w tempie 9 mm rocznie, by osiągnąć swój pierwotny poziom. Unoszenie się skorupy ziemskiej powoduje, że stale pojawiają się nowe rafy i mielizny. Najstarsza z wysp na terenie parku narodowego wynurzyła się spod powierzchni morza około 1000 lat temu[4].
Dawniej wyspy wchodzące obecnie w skład parku narodowego były wykorzystywane jako sezonowe bazy przez rybaków i myśliwych, np. wioska rybacka na południowym krańcu wysepki Selkä-Sarvi funkcjonowała prawdopodobnie już od końca XVI wieku. W latach słabych zbiorów zamieszkiwało ją ponad 300 osób. W czasie sezonu połowowego rybacy często mieszkali tu po kilka miesięcy bez odwiedzania lądu stałego. Gdy na początku XX wieku upowszechniły się łodzie motorowe i rybacy mogli codziennie docierać do archipelagu ze stałego lądu, sezonowe obozy opustoszały. Do tej pory na niektórych wyspach istnieją stare i opuszczone budynki. W czasie prohibicji (1919–1932) z wysp korzystali przemytnicy, którzy mieli tu swoje skrytki na alkohol[6].
Fauna i flora
Na terenie Parku Narodowego Botniku Północnego gniazduje około 60 gatunków ptaków, w tym wiele zagrożonych. Do występujących tu ptaków należą m.in.: rybitwa popielata (sylwetka tego ptaka znajduje się w logo parku), uhla zwyczajna, nurnik zwyczajny, kamusznik zwyczajny, biegus mały, rybitwa białoczelna, ogorzałka zwyczajna[4].
Ponieważ wyspy archipelagu powoli wynurzają się z morza, rosnące na nich rośliny tworzą strefy. Tereny przybrzeżne są pokryte łąkami, do których utworzenia przyczyniło się wypasanie zwierząt sprowadzanych tu przez sezonowych mieszkańców wysp. Dalej w głąb lądu rosną wierzby, a w centrum wysp bujne lasy liściaste. Najwyższe partie najstarszych wysp w okolicy, jak Selkä-Sarvi i Vähä-Huituri, zajmują wrzosowiska porośnięte jałowcami lub karłowate lasy iglaste. Ponieważ zaprzestanie wypasu zwierząt spowodowało szybkie zarastanie łąk, w połowie lat 90. XX wieku zarządca parku narodowego zajął się ich ochroną i pielęgnacją, a na wyspie Selkä-Sarvi od 1996 roku znów wypasa się owce[4].
Na wyspach rośnie kilka rzadkich gatunków roślin, np. Primula nutans (pierwiosnek znajdujący się w logo parku)[4].
Przypisy
- ↑ Käyntimäärät kansallispuistoittain 2016. Metsähallitus. [dostęp 2018-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-05-29)]. (fiń.).
- ↑ Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. KSNG, 2013. s. 132. [dostęp 2018-01-22].
- ↑ a b c Bothnian Bay National Park Directions and Maps. [w:] Oficjalna strona parku narodowego [on-line]. Metsähallitus. [dostęp 2018-01-22]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Natural Features of Bothnian Bay National Park. [w:] Oficjalna strona parku narodowego [on-line]. Metsähallitus. [dostęp 2018-01-22]. (ang.).
- ↑ a b Fact sheet for HELCOM MPA 139 - Bothnian Bay National Park. [w:] HELCOM Marine Protected Areas database [on-line]. [dostęp 2018-01-22]. (ang.).
- ↑ History of Bothnian Bay National Park. [w:] Oficjalna strona parku narodowego [on-line]. Metsähallitus. [dostęp 2018-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-17)]. (ang.).
- p
- d
- e
|