Gerard Ranoszek
3 zwycięstwa | |||
![]() | |||
![]() | |||
Pełne imię i nazwisko | Gerard Karol Antoni Ranoszek | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 4 listopada 1911 | ||
Data i miejsce śmierci | 17 lipca 1992 | ||
Przebieg służby | |||
Siły zbrojne |
| ||
Formacja | |||
Jednostki | 3 pułk lotniczy | ||
Główne wojny i bitwy | |||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
Gerard Karol Antoni Ranoszek vel Ranoschek[1] (ur. 4 listopada 1911 w Wierzbie, zm. 17 lipca 1992 w Johannesburgu) – podpułkownik dyplomowany, pilot inżynier Wojska Polskiego, dowódca dywizjonu 307, kawaler Virtuti Militari.
Na liście Bajana został sklasyfikowany na 83 pozycji z wynikiem trzech pewnych zwycięstw i dwóch uszkodzonych samolotów Luftwaffe.
Życiorys
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Gerhard_Karol_Ranoszek_gr%C3%B3b.jpg/220px-Gerhard_Karol_Ranoszek_gr%C3%B3b.jpg)
Urodził się 4 listopada 1911 r. we wsi Wierzbie, w ówczesnym powiecie lublinieckim rejencji opolskiej, w rodzinie Franciszka (1884–1960), nauczyciela i Marii z domu Besuch (1888–1971)[2]. Był starszym bratem Joachima (ur. 1913), porucznika farmaceuty Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, Gintera (1917–1940), podporucznika pilota Wojska Polskiego, zamordowanego w Charkowie i Franciszka Antoniego (1920–2009), kapitana inżyniera Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie[2][3][4]. Był bratankiem profesora Rudolfa Ranoszka[2]. Z racji niemieckiego pochodzenia matki jego nazwisko zapisywano również jako „Gerhard Ranoschek”.
Po ukończeniu szkoły powszechnej rozpoczął naukę w Państwowym Gimnazjum Męskim im. ks. Jana Opolskiego w Tarnowskich Górach. Maturę zdał w 1930 r. i rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Technische Hochschule der Freien Stadt Danzig[5]. W czasie wakacji odbył przeszkolenie szybowcowe oraz w zakresie pilotażu silnikowego. W 1932 r. zgłosił się do odbycia służby wojskowej, jako ochotnik miał prawo wyboru rodzaju broni i zdecydował się na lotnictwo. Ukończył w 1933 r. Szkołę Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Dęblinie i został przydzielony do 3. pułku lotniczego[6]. W 1934 r. otrzymał licencję pilota sportowego[7]. Następnie został przeniesiony do 4. pułku lotniczego. Na stopień podporucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 r. i 47. lokatą w korpusie oficerów aeronautyki[8].
Udzielał się również jako pilot sportowy. Od 6 do 7 lipca 1935 r. brał udział w Zlocie do Inowrocławia. W załodze z E. Jereczkiem zajął w nim czwarte miejsce w klasyfikacji generalnej. Podczas finałowego wyścigu zajęli pierwsze miejsce[9]. W załodze z Matheusem reprezentował w lipcu Aeroklub Gdański podczas zlotu w Berlinie[10]. W lipcu 1936 r., również w załodze z E. Jereczkiem, wystartował w III Zlocie Gwiaździstym do Łodzi, podczas którego zajęli pierwsze miejsce w klasyfikacji generalnej[11]. W 1937 r. został powołany przez Aeroklub Polski na stanowisko komisarza pomocniczego[12]. Aeroklub Gdański wystawił go, w załodze z E. Jereczkiem i inż. R. Płoszkiem, jako swego reprezentanta podczas IV Meetingu w Zurichu[13]. W dniach 22-29 sierpnia na samolocie RWD-13 reprezentował Aeroklub Gdański podczas międzynarodowego lotu okrężnego Raduno Littorio zorganizowanego przez Aeroklub Włoch[14]. W załodze z Marianem Chodackim i W. Zieleniewiczem zajął w tych zawodach piętnaste miejsce[15].
W tym okresie pracował również jako pilot doświadczalny w Instytucie Technicznym Lotnictwa[16]. Na stopień porucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1938 r. i 35. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa[17]. Od 16 do 17 sierpnia 1938 r., w załodze ze Stanisławem Pozowskim, uczestniczył w IV Locie Północno-Wschodniej Polski. Zajęli szóste miejsce[18].
Na studia powrócił w 1938 r., ale został skreślony z listy studentów przez niemieckie władze uczelni z racji deklarowanego polskiego obywatelstwa. Udało mu się przenieść na Wydział Mechaniczny Politechniki Warszawskiej[19]. W sierpniu 1939 r. został zmobilizowany i otrzymał przydział do 24. eskadry rozpoznawczej. Z racji niewielkiego doświadczenia wojskowego został wykorzystany do lotów transportowych i łącznikowych, m.in. 16 września sprowadził do swej jednostki lotem samolot LWS-3 Mewa z Pińska, 17 września na tej maszynie (w załodze z ppor. obs. Feliksem Sobierskim) wykonał lot w celu nawiązania łączności z Naczelnym Wodzem. W trakcie lotu zaatakowali ogniem broni pokładowej niemiecką kolumnę, ich samolot został zestrzelony w rejonie Horodenki[20]. Za swą służbę podczas wojny obronnej otrzymał Krzyż Walecznych[21].
Udało mu się uniknąć wzięcia do niewoli przez oddziały Armii Czerwonej, ewakuował się przez Słowację i Węgry do Francji. 29 maja 1940 r. znalazł się w grupie dowodzonej przez kpt. Tadeusza Rolskiego[22] skierowanej do Saint-Étienne na szkolenie w zakresie obsługi francuskich samolotów Caudron CR.714[23]. Po upadku Francji został ewakuowany przez Afrykę do Wielkiej Brytanii, gdzie przybył 27 czerwca 1940 r.[24] Zgłosił się do służby w Polskich Siłach Powietrznych, otrzymał numer służbowy RAF P-0663[3].
Został skierowany w grudniu 1940 r. do 5 Operational Training Unit (OTU). Po ukończeniu szkolenia otrzymał przydział do 32. dywizjonu myśliwskiego RAF[25]. W kwietniu 1941 r. został przeniesiony do polskiego dywizjonu 306[26]. Brał udział w lotach obronnych ukierunkowanych na zwalczanie niemieckich bombowców. W nocy z 10 na 11 maja uszkodził niemiecki bombowiec (prawdopodobnie Heinkel He 111)[26][27]. Służył w dywizjonie 306 do lutego 1942 r., kiedy to został skierowany do dywizjonu 307[28].
Został przeszkolony w pilotażu dwusilnikowych myśliwców Bristol Beaufighter VIF. 26 czerwca, w załodze z operatorem radaru sierż. Jerzym Trzaskowskim, stoczył walkę z bombowcem Dornier Do 217. Zaliczono im uszkodzenie nieprzyjacielskiej maszyny[29]. W nocy z 4 na 5 sierpnia 1942 r., również w załodze z Trzaskowskim, w okolicy Kingsbridge zaatakował Junkersa Ju 88A-4 M2+CL z 3./KüF|Gr 106. Bombowiec został zestrzelony i spadł do morza w okolicy Star Point. Dziesięć minut później został naprowadzony na Ju 88A-4 M2+HL z tej samej niemieckiej jednostki i zestrzelił go w okolicy Molescombe Farm we Frogmore[30]. 10 września 1942 r., razem z Jerzym Trzaskowskim, został udekorowany Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari przez gen. Władysława Sikorskiego. 24 września, w załodze z por. Stanisławem Sawczyńskim przechwycił nad kanałem La Manche Dorniera Do 217. Ostrzelał go z tak bliskiej odległości, że olej z jego silników zachlapał przednią szybę Beaufightera. Pomimo ograniczonej widoczności pilot powrócił na lotnisko w Clyst Honiton. Następnego dnia specjalna komisja RAF pobrała z osłony kabiny próbki do badań laboratoryjnych[19].
W styczniu 1943 r. był pierwszym pilotem dywizjonu 307, który wykonał nocny lot bojowy na samolocie de Havilland Mosquito NF.II[31]. Po śmierci dowódcy dywizjonu mjr. pil. Jana Michałowskiego objął 21 marca obowiązki dowódcy, stanowisko zdał 1 kwietnia po przybyciu mjr. pil. Jerzego Orzechowskiego[32]. W czerwcu 1943 r. odszedł na odpoczynek operacyjny, pełnił obowiązki oficera łącznikowego przy 10. Grupie Myśliwskiej RAF[6].
21 maja 1944 r. powrócił do latania operacyjnego i przejął dowództwo nad dywizjonem 307[33]. Dowództwo zdał 20 grudnia kpt. Stanisławowi Andrzejewskiemu[34]. Został skierowany na kurs sztabowy do US Army Command and General Staff Office w Fort Leavenworth. Ze szkolenia powrócił w kwietniu 1945 r. i został przydzielony do dowództwa Polskich Sił Powietrznych[25]. 16 maja 1945 r. został przydzielony do dowództwa 84. Grupy Myśliwskiej RAF w Niemczech, 19 lipca 1945 r. trafił do polowej składnicy materiałowej 408 Air Stores Park, a 8 grudnia znalazł się w bazie w Quakenbrück[6]. Po demobilizacji nie zdecydował się na powrót do Polski, pozostał na emigracji. W czasie swej służby wojskowej wykonał 68 lotów bojowych oraz 77 operacyjnych[25]. Na liście Bajana został sklasyfikowany na 83 pozycji z wynikiem trzech pewnych zwycięstw i dwóch uszkodzonych samolotów Luftwaffe[35].
W 1947 r. wyemigrował do Południowej Afryki, gdzie założył własną firmę. Kilkukrotnie odwiedzał Polskę, w 1988 r. ofiarował swój mundur i pamiątki z okresu służby Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Zmarł 17 lipca 1992 r. w Johannesburgu, jego prochy sprowadzono do Polski i pochowano na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach[36].
Ordery i odznaczenia
Za swą służbę otrzymał odznaczenia[37][6][38]:
- Polowy Znak Pilota,
- Krzyż Srebrny Virtuti Militari nr 9682,
- Krzyż Walecznych – trzykrotnie,
- Medal Lotniczy – czteroktornie,
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski,
- Srebrny Krzyż Zasługi,
- Distinguished Flying Cross.
Przypisy
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 173, 667.
- ↑ a b c Ranoszek Franciszek. Popularna Encyklopedia Jastrzębia Zdroju. [dostęp 2023-11-21].
- ↑ a b Krzystek 2012 ↓, s. 480.
- ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 445.
- ↑ Zieliński, Krzystek 2002 ↓, s. 188.
- ↑ a b c d Gerard Ranoszek. Polskie siły Powietrzne w II wojnie światowej. [dostęp 2023-11-11]. (pol.).
- ↑ Skrzydlata Polska i 7'1934 ↓, s. LXX.
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 173.
- ↑ Skrzydlata Polska i 8'1935 ↓, s. 195.
- ↑ Skrzydlata Polska i 8_2'1935 ↓, s. 197.
- ↑ Skrzydlata Polska i 8'1936 ↓, s. 216.
- ↑ Skrzydlata Polska i 5'1937 ↓, s. XXI.
- ↑ Skrzydlata Polska i 5_2'1937 ↓, s. 117.
- ↑ Skrzydlata Polska i 8'1937 ↓, s. 198.
- ↑ Skrzydlata Polska i 10'1937 ↓, s. 240.
- ↑ Jędrzejewski 2014 ↓, s. 26.
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 667.
- ↑ Skrzydlata Polska i 8'1938 ↓, s. 229.
- ↑ a b ŚLĄSKI "LWOWSKI PUCHACZ" Gerhard Karl Ranoschek. Stowarzyszenie MUZEUM 303 im ppłk.pil Jana Zumbacha. [dostęp 2023-11-11]. (pol.).
- ↑ Pawlak 1991 ↓, s. 268.
- ↑ Pawlak 1991 ↓, s. 496.
- ↑ Śliżewski 2010 ↓, s. 50.
- ↑ Belcarz, Ryś, Strzelczyk, Stenman, Hołda 2020 ↓, s. 444.
- ↑ Matusiak 2003 ↓, s. 65.
- ↑ a b c Płoszajski Cz. 2 1998 ↓, s. 81.
- ↑ a b Matusiak 2003 ↓, s. 13.
- ↑ Cynk 2001 ↓, s. 225.
- ↑ Matusiak 2003 ↓, s. 23.
- ↑ Cynk 2001 ↓, s. 289.
- ↑ Cynk 2001 ↓, s. 290.
- ↑ Cynk 2001 ↓, s. 291.
- ↑ Cynk 2001 ↓, s. 291-292.
- ↑ Cynk 2002 ↓, s. 420.
- ↑ Majzner 2020 ↓, s. 71.
- ↑ Król 1990 ↓, s. 299.
- ↑ Gerard Karol Antoni Ranoszek. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników. [dostęp 2023-11-12]. (pol.).
- ↑ Ranoszek Gerard Karol Antoni. Personel Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii 1940-1947. [dostęp 2023-11-11]. (pol.).
- ↑ Ranoszek, Gerard. Armed Conflicts. [dostęp 2023-11-11]. (pol.).
Bibliografia
- Biuletyn. „Skrzydlata Polska”. 7/1934, lipiec 1934. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Ostatnie krajowe zawody i zloty turystyczne. „Skrzydlata Polska”. 8/1935, sierpień 1935. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Mieczysław Grabiński. Międzynarodowy week-end lotniczy w Niemczech. „Skrzydlata Polska”. 8/1935, sierpień 1935. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- III Zlot Gwiaździsty do Łodzi. „Skrzydlata Polska”. 8/1936, sierpień 1936. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Biuletyn. „Skrzydlata Polska”. 5/1937, maj 1936. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- IV. Meeting w Zurichu (23 lipca - 1 sierpnia). „Skrzydlata Polska”. 5/1937, maj 1936. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Kronika ogólna. „Skrzydlata Polska”. 8/1937, sierpień 1937. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Raduno del Littorio. „Skrzydlata Polska”. 10/1937, październik 1937. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Wyniki IV. Lotu Północno-Wschodniej Polski (16-17lipca 1938). „Skrzydlata Polska”. 8/1938, sierpień 1938. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Bartłomiej Belcarz, Marek Ryś, Franciszek Strzelczyk, Kari Stenman, Karolina Hołda: Caudrony nad Francją : historia dywizjonu myśliwskiego GC 1/145 "Varsovie". Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2020. ISBN 978-83-8229-040-0. OCLC 1268177641.
- Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
- Jerzy B. Cynk: Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1939-1943. T. tom I. Gdańsk: AJ-Press, 2001. ISBN 83-7237-089-3. OCLC 831002961.
- Jerzy B. Cynk: Polskie Siły Powietrzne w wojnie 1943-1945. T. tom II. Gdańsk: Wydawnictwo AJ-Press Adam, 2002. ISBN 83-7237-089-3. OCLC 956316679.
- Jerzy Jędrzejewski: Polscy piloci doświadczalni. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe Instytutu Lotnictwa, 2014. ISBN 978-83-63539-05-4. OCLC 883576680.
- Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940-1945. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1990. ISBN 83-11-07695-2. OCLC 834110269.
- Tadeusz Jerzy Krzystek, [Anna Krzystek]: Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii w latach 1940-1947 łącznie z Pomocniczą Lotniczą Służbą Kobiet (PLSK-WAAF). Sandomierz: Stratus, 2012. ISBN 978-83-61421-59-7. OCLC 276981965.
- Robert Majzner: Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii 1944-1945. Organizacja i działalność bojowa. Częstochowa: Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza, 2020. ISBN 978-83-66536-26-5. OCLC 1236059646.
- Wojtek Matusiak: 306 Dywizjon Myśliwski Toruński. Warszawa: Bellona, 2003. ISBN 83-11-09714-3. OCLC 830534634.
- Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w Wojnie Obronnej 1939. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1991. ISBN 83-206-0795-7. OCLC 830072566.
- Jerzy Płoszajski: Technicy lotnictwa polskiego na Zachodzie 1939-1946. Cz. 2. Londyn: Stowarzyszenie Techników Polskich w Wielkiej Brytanii, 1998. ISBN 0-9522473-2-1. OCLC 749530912.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
- Grzegorz Śliżewski: Gorzka słodycz Francji : polscy piloci myśliwscy wiosny 1940. Warszawa ; Piekary Śląskie: ZP Wydawnictwo - ZP Grupa, 2010. ISBN 978-83-61529-42-2. OCLC 750525221.
- Józef Zieliński, Tadeusz Krzystek: Dowódcy dywizjonów Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie = Commanders of the Polish Air Force squadrons in the West. Poznań: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09553-1. OCLC 52033660.