Bróg
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Suszarnia_tytoniu_i_br%C3%B3g_-_Ciotusza_Nowa_-_002142n.jpg/250px-Suszarnia_tytoniu_i_br%C3%B3g_-_Ciotusza_Nowa_-_002142n.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Museum_of_the_Mazovian_Countryside_in_Sierpc_2009_%2813%29.jpg/250px-Museum_of_the_Mazovian_Countryside_in_Sierpc_2009_%2813%29.jpg)
Informacje w projektach siostrzanych |
![]() |
![]() |
![]() | Zobacz w Wikiźródłach tekst Bróg w Encyklopedii staropolskiej |
Bróg – ruchomy dach przesuwany na (najczęściej[1]) czterech wkopanych w ziemię słupkach (zwanych brożynami), osłaniający składowane pod nim siano, słomę lub zboże przed opadami atmosferycznymi[2].
Konstrukcja
Bróg składa się z czterech słupów lub mocnych żerdzi, wbitych w ziemię tworzących plan kwadratu lub prostokąta. W słupach znajdują się otwory, w których umieszczone są kołki. Na kołkach opiera się rama dachu, dodatkowo przywiązywano ją drutem lub sznurkiem[3]. Dach opuszczano lub podnoszono zmieniając położenie kołków, w zależności od wysokości składowanego pod nim siana lub słomy. W brogach najczęściej stosowano dach namiotowy czterospadowy, (stąd nazwa dach brogowy), rzadziej dwuspadowy[2].
Brogi dwuczęściowe
Czasem bróg spełniał dwie funkcje – część dolna, obudowana deskami, służyła jako miejsce dla zwierząt (najczęściej chlew), wozownia lub magazyn, w części górnej, mającej formę zadaszenia na słupach, magazynowano słomę lub siano[3].
Zastosowanie
Bróg służył do przechowywania plonów, głównie zboża. Ręczne młócenie zboża odbywało się w przeszłości przez cały rok, ponieważ było niezmiernie pracochłonne. Zżęte zboże (powiązane w snopki) było przechowywane w stertach i, w miarę potrzeb, młócone.
Brogi charakterystyczne były dla biedniejszych gospodarstw (zastępowały stodołę). Spotykane też były w gospodarstwach bogatszych, gdzie trzeba było gromadzić paszę dla dużej liczby zwierząt[3].
Heraldyka
Wizerunek brogu został umieszczony w jednym z najstarszych polskich herbów szlacheckich - Leszczycu. Bróg znajduje się również w herbach kilku miast.
- Herb Leszczyc z wizerunkiem brogu
- Herb Niedobczyc
- Gmina Kołbiel
- Gmina Cekcyn
Zobacz też
- stóg – słomy, siana
- sterta – słomy do młócenia.
Przypisy
- ↑ KazimierzK. Moszyński KazimierzK., O sposobach badania kultury materialnej Prasłowian, WitoldW. Dynowski (red.), Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1962 .
- ↑ a b Czerwiński, Tomasz, 1950-, Budownictwo ludowe w Polsce, Warszawa: Sport i Turystyka - Muza SA, 2006, s. 98-100, ISBN 83-7495-043-9, OCLC 123486934 [dostęp 2020-09-29] .
- ↑ a b c Wydawnictwo NaukoweW.N. PWN Wydawnictwo NaukoweW.N., Etnografia : materialna kultura ludowa Polski na tle porównawczym, wyd. I, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN SA, 2019, s. 121, ISBN 978-83-01-20711-3, OCLC 1121438665 [dostęp 2020-09-29] .
Bibliografia
- Zygmunt Gloger - Encyklopedia staropolska, PW "Wiedza Powszechna", Warszawa 1985, ISBN 83-214-0411-1
- Krzysztof Kwaśniewski - Brogi jako element zagrody chłopskiej w Polsce, „Etnografia Polska”, r. 9, 1965, s. 103-121.