Bezpłucnik srebrzysty
Plethodon glutinosus[1] | |||
(Green, 1818) | |||
![]() Dwójka bezpłucników srebrzystych | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | płazy | ||
Podgromada | Lissamphibia | ||
Rząd | |||
Rodzina | bezpłucnikowate | ||
Podrodzina | Plethodontinae | ||
Rodzaj | Plethodon | ||
Gatunek | bezpłucnik srebrzysty | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
| |||
|
Bezpłucnik srebrzysty, plethodon srebrzysty[3], salamandra srebrzysta[3] (Plethodon glutinosus) – gatunek płaza ogoniastego z rodziny bezpłucnikowatych (Plethodontidae). Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka
Dawniej takson ten był bardzo szeroko ujmowany, lecz dowiedziono, że w rzeczywistości stanowi on kompleks kilkunastu gatunków[2][4][5]. W oparciu m.in. o badania Highton et al. 1989 i Vieties et al. 2011 z Plethodon glutinosus wydzielono następujące gatunki: P. albagula, P. chattahoochee, P. chlorobryonis, P. cylindraceus, P. grobmani, P. kiamichi, P. kisatchie, P. mississippi, P. ocmulgee, P. savannah, P. sequoyah i P. variolatus[2]. Taksonomia w obrębie tego kompleksu gatunków wymaga dalszych badań[2][5].
Etymologia
Występowanie
Występuje szeroko we wschodnich Stanach Zjednoczonych: od stanów Connecticut, Illinois, Georgia, Alabama, Kentucky, Wirginia po Missisipi i Karolinę Południową[3][4][8]. Bezpłucnik srebrzysty zamieszkuje bagna i rozlewiska, kryje się pod kamieniami, powalonymi pniami drzew i w norach[4].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Plethodon_glutinosus_1zz.jpg/220px-Plethodon_glutinosus_1zz.jpg)
Płaz średniej wielkości; długość ciała do 17 cm, samica zwykle większa od samca[3][4]. Ciało jest granatowoczarne[4]. Na ciele występuje żółto-biała pstrokacizna[4]. Ogon jaśniejszy od tułowia i grzbietu, zwykle szarawy i walcowaty[4]. Duże wyłupiaste oczy[3]. Samiec w okresie godowym ma żółte podgardle i brodę[4].
Ekologia i zachowanie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Northern_Slimy_Salamander%2C_head_on_-_Flickr_-_GregTheBusker.jpg/220px-Northern_Slimy_Salamander%2C_head_on_-_Flickr_-_GregTheBusker.jpg)
Bezpłucnik srebrzysty odżywia się tym co inne bezpłucnikowate, owadami i pająkami[3].
Gdy jest zagrożony, wydziela duże ilości śluzu ze specjalnych gruczołów, mogącego spowodować zadławienie się drapieżnika[3][4]. Szponiaste, koty lub lisy często więc omijają bezpłucnika srebrzystego[3].
Mniejszy samiec w okresie godowym ma żółte podgardle, które ma uwodzić większą partnerkę[4]. Po godach samica składa od 6 do 35 ziaren skrzeku w październiku[3][4][8]. Następnie będzie go chronić przez najbliższe kilka miesięcy (co jest rzadkością wśród płazów), tzn. będzie go oczyszczać i ocieplać[3]. Jeśli coś zagrozi jajom, samica pochyla głowę i macha ogonem[3]. Naukowcy odkryli, że jaja pozostawione same sobie nie rozwijają się i zarodki powoli obumierają[3]. Nie występuje stadium kijanki, młode dojrzewają po 3 latach[3][4].
P. glutinosus krzyżuje się z P. teyahalee w południowo-wschodniej części stanu Tennessee[8].
Status
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje bezpłucnika srebrzystego za gatunek najmniejszej troski. Liczebność populacji nie jest znana, ale prawdopodobnie przekracza 100 tysięcy osobników; jej trend uznaje się za stabilny. Zagrożenie dla gatunku stanowi wycinka drzew. W przyszłości może mu zagrażać patogeniczny grzyb Batrachochytrium salamandrivorans[2].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i Plethodon glutinosus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c d e IUCN SSC Amphibian Specialist Group, Plethodon glutinosus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2024-08-04] (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Rozmnażanie się, [w:] AndrzejA. Trepka AndrzejA., Ilustrowana encyklopedia płazów, Arystoteles, 2007, s. 82, ISBN 978-83-60910-16-0 [dostęp 2021-08-07] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l Anna Tarter: Slimy salamander. Species Profile. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-17)]. (ang.).
- ↑ a b Darrel R.D.R. Frost Darrel R.D.R., Plethodon glutinosus (Green, 1818), [w:] Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.2 [online], American Museum of Natural History, New York, USA [dostęp 2024-08-04] (ang.).
- ↑ A source-book of biological names and terms. Hathi Trust (digital library). [dostęp 2021-10-06]. (ang.).
- ↑ A source-book of biological names and terms. Hathi Trust (digital library). [dostęp 2021-10-06]. (ang.).
- ↑ a b c Jean Raffaëlli: Plethodon glutinosus. AmphibiaWeb. [dostęp 2021-08-07]. (fr.).